Τα πρώτα βραβεία
Διήγημα, μυθιστόρημα και χρονογράφημα διακρίνονται σε φοιτητικούς, δημοτικούς και πανελλήνιους διαγωνισμούς.
Η ζωή και η διαδρομή
Από τον κινηματογράφο
στη λογοτεχνία
Ο Χριστόφορος Μάλαμας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1933. Σπούδασε νομικά και σκηνοθεσία κινηματογράφου. Με υποτροφία για τη Γαλλική Ραδιοφωνία και Τηλεόραση, η καλλιτεχνική του παιδεία απέκτησε από νωρίς διεθνή ορίζοντα.
Σύμφωνα με το βιογραφικό της Σχολής του 1964, ο πατέρας του Θεοδόσης ήταν αξιωματικός με καταγωγή από τις Σέρρες και η μητέρα του Μαρία, δασκάλα από την Ασπροβάλτα Θεσσαλονίκης. Παράλληλα με τη Νομική, στράφηκε στη Φιλολογία και εκπαιδεύτηκε στο θέατρο με το σύστημα Στανισλάφσκι.
Το 1963 ίδρυσε στη Θεσσαλονίκη σχολή θεάτρου και κινηματογράφου, η οποία λειτούργησε έως τη δικτατορία. Ως δάσκαλος θεάτρου και δημιουργός συνέδεσε την εκπαίδευση με την πράξη: τη σκηνή, την κινηματογραφική αφήγηση και τη συγγραφή.
Η δραστηριότητά του περιλάμβανε δεκαπέντε χρόνια ραδιοφωνικής συνεργασίας, τη δημιουργία λαογραφικής ταινιοθήκης το 1962 και κινηματογραφική παρουσία στον «Ουρανό» του Τάκη Κανελλόπουλου. Στο αρχειακό βιογραφικό καταγράφονται ακόμη ταινίες με θέμα τη μετανάστευση και τους Αγίους Τόπους.
Η λογοτεχνική του παρουσία απλώνεται σε περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες. Διηγήματα, μυθιστορήματα, θεατρικά και χρονογραφήματα σχηματίζουν μια εργογραφία με σταθερή έγνοια για τον άνθρωπο, την αδικία, την ιστορική μνήμη και τον ελληνικό κόσμο.
Από το 1992 εγκαταστάθηκε στην οδό Μπαϊρακτάρη, απέναντι από το παλιό κτήριο της ΥΕΝΕΔ, στην οποία είχε εργαστεί. Παρέμεινε σε αυτή την κατοικία έως το 2008, χρονιά που έφυγε από τη ζωή.
«Συχνά περιέχει εκπλήξεις, από τις οποίες πολλές επαληθεύτηκαν ενώ άλλες τείνουν να επαληθευτούν.»Νίκος Πολίτης, “Χριστόφορος Μάλαμας: ο αδικημένος”
Θεσσαλονίκη · 1963–1967
Η Σχολή Θεάτρου
και Κινηματογράφου
Ο Χριστόφορος Μάλαμας ίδρυσε και διηύθυνε στη Θεσσαλονίκη Σχολή Κινηματογράφου και Δραματική Σχολή Θεάτρου. Το σωζόμενο πρόγραμμα σπουδών του 1964–1965 παρουσιάζει ένα φιλόδοξο εκπαιδευτικό σχέδιο που συνέδεε τη θεωρία, την υποκριτική, τη δραματουργία, τη λογοτεχνία, τη φιλοσοφία και την ιστορία της τέχνης.
ΈδραΔιοικητήρια, Μητροπόλεως 91, Θεσσαλονίκη
ΔιευθυντήςΧριστόφορος Θ. Μάλαμας
ΣπουδέςΔραματική Σχολή Θεάτρου και Σχολή Κινηματογράφου
Έτος τεκμηρίουΠρόγραμμα πρώτου και δεύτερου εξαμήνου 1964–1965
Το πρόγραμμα διδασκαλίας
Στον πρώτο κύκλο περιλαμβάνονταν η ιστορία της ελληνικής λογοτεχνίας —αρχαίας, μέσης και νεότερης—, η ιστορία και η εξέλιξη του θεάτρου και η δραματουργία. Ο δεύτερος κύκλος περιλάμβανε υποκριτική μύηση, φιλοσοφική μύηση και ιστορία της ελληνικής και παγκόσμιας τέχνης.
Ένας ευρύτερος πολιτιστικός σκοπός
Το αρχειακό κείμενο αναφέρει ότι το 1964 συγκρότησε στη Θεσσαλονίκη, μαζί με νέους δημιουργούς, πνευματικούς ανθρώπους και μαθητές του, το «Ελληνικό Θέατρο Νέων», το «Πειραματικό Σπουδαστήριο Θεάτρου» και το «Θέατρο και Κινηματογράφος του Χωριού».
- Παρουσίαση ελληνικών έργων παλαιών και σύγχρονων συγγραφέων.
- Πρώτη παρουσίαση και προβολή νέων δραματουργών.
- Ενημέρωση για τις σύγχρονες τάσεις της παγκόσμιας σκηνής και δραματολογίας.
- Ίδρυση πνευματικών κέντρων στην επαρχία, αξιοποίηση τοπικών ταλέντων και ουσιαστική ψυχαγωγία.
Στις σελίδες καταγράφεται επίσης η προγενέστερη ίδρυση του Ελεύθερου Ερασιτεχνικού Θεάτρου Θεσσαλονίκης το 1952, καθώς και δεκαπενταετής ραδιοφωνική συνεργασία του Μάλαμα —στη συγγραφή, την ερμηνεία και τη σκηνοθεσία ραδιοφωνικού θεάτρου— από το 1949 έως το 1964.
Εργογραφία
Μια δημιουργική πορεία
χωρίς σύνορα
Σκηνή και αφήγηση
Από «Το μεγάλο μάτι» και «Τα μερμήγκια του καλοκαιριού» έως τον «Τρελό της Βαβέλ» και τη «Φλόγα».
Ιστορία και κόσμος
«Η μικρή Παναγία της Κόρφου», «Θαλασσινή τριλογία», «Στη λίμνη Ουναζούμα» και βραβευμένα διηγήματα με διεθνείς αναφορές.
Η Μεσόγειος
Οι «Πειρατές στη Μεσόγειο» τιμώνται από την Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών και κυκλοφορούν σε μεταγενέστερη έκδοση.
Ωδή στην ΚύπροΠοίηση · 1954
ΝάνιοδαΔιήγημα · 1956
Η λουλουδένιαΜυθιστόρημα · 1956
Το λαχείοΧρονογράφημα · 1956
Μια χαμένη μελωδίαΜυθιστόρημα · 1957
Το σπίτι του ΘεούΜυθιστόρημα · 1958
Η λαμπερή κορφήΜυθιστόρημα · 1958
Ο ελευθερωτής των σκλάβωνΔοκίμιο · 1959
Η πριγκίπισσα του ΒυζαντίουΜυθιστόρημα · 1959
Το μεγάλο μάτιΜονόπρακτο · 1960
Τα μερμήγκια του καλοκαιριούΜυθιστόρημα · 1962
Ο τρελός της ΒαβέλΘέατρο · 1964
Η φλόγαΘέατρο · 1966
Η μικρή Παναγία της ΚόρφουΙστορικό μυθιστόρημα · 1973
Θαλασσινή τριλογίαΔιηγήματα · 1974
Στη λίμνη ΟυναζούμαΔιήγημα · 1976
Η τρίτη ανάστασηΔιήγημα · 1977
Ο τελευταίος χρησμόςΔιήγημα · 1977
Το κίτρινο τριαντάφυλλοΔιήγημα · 1978
Πειρατές στη ΜεσόγειοΜυθιστόρημα · έκδοση 1993
Κινηματογραφική παρουσίαOuranos · To tragoudi ton angelon · Meteorolithos
Φωτογραφικό και εκδοτικό αρχείο
Τα έργα μέσα από
τις εκδόσεις τους
Οικογενειακό και προσωπικό αρχείο
Στιγμές ζωής
πίσω από το έργο
Αδημοσίευτες και οικογενειακές φωτογραφίες φωτίζουν τον άνθρωπο πίσω από τον συγγραφέα: τα παιδικά χρόνια, τη Μαρίνα, τον Θεοδόση, το ταξίδι στα Ιεροσόλυμα, τη Σχολή Θεάτρου και Κινηματογράφου στη Θεσσαλονίκη και την τελευταία κατοικία του στην οδό Μπαϊρακτάρη.
Ενδεικτικές διακρίσεις
Ένα έργο που αναγνωρίστηκε
1954
Βραβείο Συνδέσμου Νέων Λογοτεχνών για την «Ωδή στην Κύπρο».
1957
Α΄ βραβείο πανελλήνιου διαγωνισμού χρονογραφήματος για «Το λαχείο».
1958
Α΄ βραβείο Δήμου Θεσσαλονίκης για το μυθιστόρημα «Μια χαμένη μελωδία».
1964
Α΄ βραβείο Δήμου Θεσσαλονίκης για «Τα μερμήγκια του καλοκαιριού».
1966
Α΄ βραβείο Παμψηφεί Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος για «Ο τρελός της Βαβέλ».
1973
Α΄ έπαινος Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων για «Η φλόγα».
1974
Έπαινος ιστορικού μυθιστορήματος Ιωάννου Κολλάρου για «Η μικρή Παναγία της Κόρφου».
1977
Α΄ βραβείο διηγήματος BBC για «Η τρίτη ανάσταση».
1982
Βραβείο Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών για τους «Πειρατές στη Μεσόγειο».
Η παρακαταθήκη συνεχίζεται
Διάσωση και αξιοποίηση
των ανέκδοτων χειρογράφων
Ο γιος του, Θεοδόσης Μάλαμας, σε συνεργασία με τη συγγραφέα Αρίστη Τρεντέλ, διδάκτορα του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου και καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Μέιν, τον σκηνοθέτη και σεναριογράφο Μάριο Παπαγεωργίου και την Κατερίνα Κωστίου, καθηγήτρια Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών, επιχειρεί να ταξινομήσει το τεράστιο πλήθος ανέκδοτων χειρογράφων που άφησε ως παρακαταθήκη ο Χριστόφορος Μάλαμας, ώστε να μελετηθεί και να αξιοποιηθεί από το Πανεπιστήμιο.
Παράλληλα, αναζητούνται τα χειρόγραφα έργα του που βραβεύτηκαν αλλά δεν εκδόθηκαν ποτέ. Η έρευνα στρέφεται και προς τους απογόνους των μελών των κριτικών επιτροπών που είχαν τιμήσει τα διηγήματα του Χριστόφορου Μάλαμα είτε με πρώτο βραβείο λογοτεχνίας είτε με έπαινο, όπως μνημονεύεται στα οπισθόφυλλα των εκδόσεών του.
Όποιος γνωρίζει κάτι σχετικό ή διαθέτει χειρόγραφο, αντίγραφο, αλληλογραφία ή άλλη πληροφορία, παρακαλείται να επικοινωνήσει με τον Θεοδόση Μάλαμα.